Kort antwoord: ja, gemiddeld helpt therapie duidelijk meer dan wachten of gebruikelijke zorg. In studies naar depressie zag zo’n 41 procent van de mensen de klachten na ongeveer twee maanden minstens halveren, tegenover zo’n 17 procent bij gebruikelijke zorg. Het helpt dus veel mensen, maar niet iedereen, en niet altijd de eerste keer.
Wat de cijfers zeggen
Depressie is het best onderzocht, met meer dan 1.100 gerandomiseerde studies naar psychotherapie. Een analyse uit 2021 keek naar uitkomsten die mensen echt herkennen, ongeveer twee maanden na de start:
- Respons (klachten minstens gehalveerd): 41 procent met therapie, 17 procent bij gebruikelijke zorg, 16 procent op een wachtlijst.
- Remissie (klachten grotendeels weg): ongeveer één op de drie met therapie, 7 tot 13 procent in de vergelijkingsgroepen.
- Achteruitgang: 5 procent met therapie, 12 tot 13 procent in de vergelijkingsgroepen.
Gewoon gezegd: van de 100 mensen knappen er zo’n 24 meer duidelijk op met therapie dan bij gebruikelijke zorg. Sommige mensen knappen ook zonder therapie op, dus niet al die 41 zijn aan therapie te danken. Over 427 studies was het gemiddelde effect 0,69, wat onderzoekers lezen als tussen middelgroot en groot.
Werkt therapie bij angst, PTSS of dwang?
Een analyse uit 2024 van 441 studies en 33.881 patiënten geeft het aandeel mensen bij wie de klachten minstens halveerden:
- Depressie: 42 procent
- PTSS: 38 procent
- Dwangstoornis: 38 procent
- Paniekstoornis: 38 procent
- Gegeneraliseerde angst: 36 procent
- Sociale angst: 32 procent
- Specifieke fobie: 32 procent
- Borderline-persoonlijkheidsstoornis: 24 procent
Therapie deed het beter dan de vergelijkingsgroepen bij al deze klachten behalve borderline, waar het verschil in deze analyse niet statistisch significant was. De auteurs noemen therapie effectief en de absolute cijfers bescheiden. Allebei klopt.
Waarom het eerlijke cijfer kleiner is dan de koppen
- Wachtlijsten flatteren therapie. In een reeks analyses uit 2025 over cognitieve gedragstherapie (375 studies) lagen de effecten tegenover een wachtlijst altijd boven 0,94. Tegenover gebruikelijke zorg lagen ze tussen 0,22 en 1,13.
- Een placebopil is een strengere test. Tegenover een placebopil met regelmatig contact (10 studies, 1.240 patiënten) was het effect bij depressie 0,25: ongeveer één extra persoon heeft er baat bij per zeven behandelde mensen. De auteurs merken op dat dit vergelijkbaar is met antidepressiva.
- Veel studies zijn zwak. In diezelfde reeks uit 2025 had maar ongeveer 10 procent van de studies een laag risico op vertekening, en 56 procent een hoog risico.
Dat betekent niet dat therapie niet werkt. Het betekent dat een realistische verwachting beter is dan een belofte.
Welke vorm van therapie werkt het best?
Bij depressie werken de belangrijkste vormen ongeveer even goed: een vergelijking uit 2021 van 331 studies en 34.285 patiënten vond er weinig significante verschillen tussen. Gemiddeld waren groepstherapie en begeleide zelfhulp niet minder effectief dan individuele therapie, en meer dan 10 sessies was niet effectiever dan minder.
Ook de relatie telt mee. Over 295 studies ging een betere werkrelatie met de therapeut samen met betere resultaten (correlatie 0,28). Dat is een verband en geen bewijs van oorzaak, want beter gaan kan de relatie ook beter doen aanvoelen. Toch is het een goede reden om iemand te zoeken bij wie je eerlijk kunt zijn. Weet je niet wie dat is? Lees over het verschil tussen coaching en therapie, of over de mythes die mensen tegenhouden.
Therapie of medicatie?
Bij depressie werken therapie en medicatie op korte termijn ongeveer even goed. Na een jaar doet therapie het beter, en de combinatie is sterker dan elk apart. Neem je medicatie? Stop niet op eigen houtje, maar bespreek het met je arts. Een psycholoog of psychiater heeft elk een andere rol.
Werkt therapie bij mannen?
Er is geen teken dat het minder goed werkt. In 14 studies met 1.766 mensen met depressie reageerden mannen en vrouwen niet anders op cognitieve gedragstherapie in vergelijking met medicatie, en de gemiddelde verschillen tussen hen waren kleiner dan één punt op een veelgebruikte depressieschaal. Die studie dekte niet elke vorm van therapie. De grotere drempel is misschien het beginnen: lees meer over mannen en mentale gezondheid.
Kan therapie het erger maken?
Dat gebeurt, maar in de depressiestudies gebeurde het minder vaak met therapie (5 procent) dan zonder (12 tot 13 procent). Therapie kan een tijd zwaarder aanvoelen, en ongeveer één op de vijf mensen stopt vroegtijdig. Wordt het steeds erger, of voel je je niet veilig bij je therapeut? Zeg het, of zoek iemand anders.
Zo geef je therapie een eerlijke kans
Geen enkele studie kan vooraf zeggen wat voor jou werkt. Dit is praktisch advies, geen onderzoeksresultaat.
1. Spreek een doel af
Wat moet er over een paar maanden anders zijn? Zeg het hardop in een van de eerste sessies.
2. Kijk samen terug
Vraag na een paar sessies: wat is er veranderd, en wat doen we nu?
3. Zeg het als het niet klikt
Een goede therapeut kan dat horen. Vaak maakt het het werk zelfs beter.
4. Veranderen mag
Een andere persoon of aanpak is geen mislukking. Veel mensen reageren niet op de eerste poging.
Weet je niet welke hulp past? De test welke hulp past bij mij geeft een eerste richting. Nu in gevaar? Bel België: 1813 | Nederland: 113.
Praat met iemand die nu plaats heeft
Vertel in een paar zinnen wat er speelt en krijg gratis voorstellen van gescreende psychologen en begeleiders die nu plaats hebben, in je eigen taal, in de buurt of online. Geen verwijsbrief nodig.
Veelgestelde vragen
Gemiddeld wel. In studies naar depressie zag zo’n 41 procent van de mensen de klachten na ongeveer twee maanden minstens halveren, tegenover zo’n 17 procent bij gebruikelijke zorg. Het werkt niet bij iedereen, en de absolute resultaten zijn bescheiden.
Studies meten vaak na ongeveer twee maanden. Bij depressie waren meer dan 10 sessies gemiddeld niet effectiever dan minder. Dat is een gemiddelde, dus bespreek met je therapeut wat voor jou realistisch is.
Bij depressie werken ze op korte termijn ongeveer even goed. Na een jaar doet therapie het beter, en de combinatie is sterker dan elk apart. Stop niet met medicatie zonder overleg met je arts.
Je bent niet de enige, want veel mensen reageren niet op een eerste poging. Bespreek het met je therapeut, overweeg een andere persoon of aanpak, en vraag je arts naar andere opties.
Bronnen
- Cuijpers et al. (2021), Acta Psychiatrica Scandinavica: respons, remissie en achteruitgang bij depressie.
- Cuijpers et al. (2024), World Psychiatry: responscijfers voor acht psychische stoornissen.
- Cuijpers et al. (2025), JAMA Psychiatry: cognitieve gedragstherapie per stoornis, controlegroepen en risico op vertekening.
- Cuijpers (2025), Tidsskrift for Norsk psykologforening: overzicht van de depressiestudies, aantal sessies, vorm en vergelijking met medicatie.
- Cuijpers et al. (2014), Psychological Medicine: psychotherapie tegenover een placebopil.
- Cuijpers et al. (2021), World Psychiatry: vergelijking van de belangrijkste therapievormen bij depressie.
- Flückiger et al. (2018), Psychotherapy: de werkrelatie en resultaten, 295 studies.
- Cuijpers et al. (2014), Depression and Anxiety: mannen en vrouwen in de behandeling van depressie.
- Swift & Greenberg (2012), Journal of Consulting and Clinical Psychology: vroegtijdig stoppen met therapie.

