GGZ staat voor Geestelijke Gezondheidszorg. In Nederland is dit een uitgebreid systeem van hulpverleners en instellingen die mensen helpen met psychische problemen. Maar hoe werkt het precies? En hoe kom je er terecht?
Wat is de GGZ?
De GGZ omvat alle professionele hulp voor mensen met psychische klachten of stoornissen. Dit varieert van:
- Lichte klachten zoals stress en somberheid
- Angststoornissen en depressie
- Persoonlijkheidsstoornissen
- Psychoses en schizofrenie
- Verslavingen
- Eetstoornissen
- Trauma-gerelateerde klachten
De Structuur van de GGZ in Nederland
De Nederlandse GGZ is opgebouwd in verschillende "echelons" of niveaus:
Echelon 0: Zelfhulp
Voordat je professionele hulp zoekt, kun je beginnen met:
- Zelfhulpboeken en -websites
- Apps voor mentale gezondheid
- Online cursussen
- Lotgenotengroepen
Echelon 1: Huisarts & POH-GGZ
De huisarts is de poortwachter van de GGZ. Bij psychische klachten ga je eerst naar de huisarts die:
- Je klachten beoordeelt
- Eventueel medicatie voorschrijft
- Je doorverwijst naar de POH-GGZ (Praktijkondersteuner)
- Je verwijst naar verdere GGZ indien nodig
POH-GGZ: Een psycholoog of sociaal-psychiatrisch verpleegkundige die werkt in de huisartsenpraktijk. Biedt kortdurende begeleiding (5-6 gesprekken) voor lichte klachten.
Echelon 2: Generalistische Basis GGZ (GBGGZ)
Voor lichte tot matige psychische stoornissen. Je krijgt hier behandeling van:
- GZ-psychologen
- Psychotherapeuten
- Verpleegkundig specialisten GGZ
Behandelduur: Kort tot middellang (3-12 sessies)
Voorbeelden: Lichte depressie, angststoornis, burn-out
Echelon 3: Gespecialiseerde GGZ (SGGZ)
Voor ernstige of complexe psychische stoornissen. Behandeling door:
- Klinisch psychologen
- Psychiaters
- Psychotherapeuten
- Multidisciplinaire teams
Behandelduur: Langdurig (maanden tot jaren)
Voorbeelden: Ernstige depressie, persoonlijkheidsstoornissen, psychoses, PTSS
Echelon 4: Klinische GGZ
Opname in een psychiatrische instelling voor:
- Acute crises
- Intensieve behandeling
- Beschermd wonen
- Langdurige zorg
Hoe Kom Je in de GGZ Terecht?
Maak een afspraak bij de huisarts
Bespreek je klachten open en eerlijk. Vertel hoe lang je er al last van hebt en wat de impact is op je dagelijks leven.
Gesprek met POH-GGZ
Vaak word je eerst doorverwezen naar de POH-GGZ in de praktijk. Deze beoordeelt of kortdurende hulp voldoende is of dat je verdere verwijzing nodig hebt.
Verwijzing naar GGZ
Als verdere hulp nodig is, krijg je een verwijsbrief voor de Basis GGZ of Specialistische GGZ. Op de verwijzing staat welke zorg je nodig hebt.
Kies een aanbieder
Je kiest zelf bij welke GGZ-instelling of praktijk je wilt worden behandeld. Check of ze gecontracteerd zijn door je verzekeraar.
Intake en behandeling
Na aanmelding volgt een intakegesprek waarin je situatie wordt beoordeeld en een behandelplan wordt opgesteld.
Vergoeding
GGZ wordt vergoed vanuit de basisverzekering, maar je betaalt wel je eigen risico (€385 in 2026). Ga je naar een niet-gecontracteerde aanbieder? Dan wordt slechts 60-80% vergoed.
Wachttijden in de GGZ
Helaas zijn wachttijden een groot probleem in de Nederlandse GGZ:
- Basis GGZ: 4-12 weken
- Specialistische GGZ: 12-26 weken (soms langer)
- Specifieke stoornissen: Tot 52 weken voor bijv. autisme-diagnostiek
Wat kun je doen bij lange wachttijden?
- Wachtlijstbemiddeling: Vraag je verzekeraar om hulp bij het vinden van een snellere plek
- Meerdere aanmeldingen: Meld je aan bij verschillende aanbieders
- Kleinere praktijken: Hebben soms kortere wachttijden
- Online therapie: Vaak sneller beschikbaar
- POH-GGZ: Voor overbrugging tijdens de wachttijd
Belangrijke GGZ-Instellingen in Nederland
Enkele grote GGZ-instellingen:
- GGZ inGeest - Amsterdam e.o.
- Parnassia Groep - Den Haag, Rotterdam e.o.
- Arkin - Amsterdam
- GGZ Rivierduinen - Leiden e.o.
- Pro Persona - Gelderland
- GGZ Breburg - Brabant
- Lentis - Groningen, Drenthe
Daarnaast zijn er honderden kleinere praktijken en vrijgevestigde psychologen/psychiaters.
Crisishulp
Bij acute psychische nood kun je terecht bij:
- 113 Zelfmoordpreventie: 0900-0113 (24/7)
- Huisartsenpost: Buiten kantoortijden
- Crisisdienst GGZ: Via je huisarts of 112
- Spoedeisende hulp: Bij acuut gevaar
Hulp Nodig bij het Vinden van GGZ?
MentraNova helpt je snel de juiste psycholoog, therapeut of coach te vinden.
Vind Jouw MatchVeelgestelde Vragen
Kan ik zelf kiezen waar ik behandeld word?
Ja, je hebt vrije artsenkeuze. Je kiest zelf bij welke aanbieder je wilt worden behandeld, zolang je een verwijzing hebt.
Wat als ik het niet eens ben met de diagnose?
Je hebt recht op een second opinion. Bespreek dit met je behandelaar of vraag een nieuwe verwijzing aan je huisarts.
Hoe lang duurt een GGZ-behandeling?
Dit varieert sterk: van enkele sessies in de Basis GGZ tot jarenlange behandeling in de Specialistische GGZ.
Wordt alles genoteerd in mijn dossier?
Ja, er wordt een behandeldossier bijgehouden. Je hebt recht op inzage en kunt vragen om correcties.
Mag ik van behandelaar wisselen?
Ja, als de klik niet goed is kun je vragen om een andere behandelaar. Dit is belangrijk voor een succesvolle behandeling.